تیم کشتی آزاد جوانان ایران با قرار گرفتن در رتبه چهارم رقابتهای قهرمانی جهان ۲۰۲۶، برای نخستین بار در ۱۰ سال اخیر از رسیدن به سکوی تیمی بازماند؛ نتیجهای نگرانکننده برای رشتهای که در سالهای اخیر بخش چشمگیری از بودجه و امکانات ورزش ایران به آن اختصاص یافته و علیرضا دبیر، رئیس فدراسیون کشتی، بارها قهرمانیهای آن را بهعنوان دستاورد مدیریتی خود معرفی کرده است.
رقابتهای کشتی آزاد جوانان جهان یکشنبه ۱ شهریور (۲۳ اوت) در براتیسلاوا اسلواکی به پایان رسید و آمریکا با نمایشی کمسابقه و کسب مدال در هر ۱۰ وزن، با ۲۰۵ امتیاز قهرمان شد. روسیه با ۱۵۵ و ژاپن هم با ۱۳۰ امتیاز به ترتیب دوم و سوم شدند و ایران با ۱۰۳ امتیاز، در جایگاه چهارم ایستاد.
فاصله ۱۰۲ امتیازی ایران با آمریکا بیش از آنکه صرفا از دست رفتن یک سکو باشد، از شکاف فنی چشمگیر میان نسل تازه کشتی ایران و مهمترین رقبای جهانی آن خبر میدهد. آمریکاییها چهار طلا، سه نقره و سه برنز گرفتند و برای سومین دوره متوالی، قهرمان جوانان جهان شدند. آنان همچنین برای نخستین بار از سال ۱۹۷۹، در تمامی ۱۰ وزن کشتی آزاد جوانان صاحب مدال شدند.
در مقابل، از ۱۰ نماینده ایران تنها چهار نفر مدال گرفتند. سینا خلیلی در ۷۰ و ابوالفضل محمدنژاد در ۱۲۵ کیلوگرم قهرمان شدند، ابوالفضل رحمانی در ۹۲ کیلوگرم نقره گرفت و اهورا خاطری در وزن ۶۱ کیلوگرم به مدال برنز رسید، اما شش کشتیگیر دیگر ایران در اوزان ۵۷، ۶۵، ۷۴، ۷۹، ۸۶ و ۹۷ کیلوگرم بدون مدال، مسابقات را ترک کردند.
اهمیت این شکست زمانی بیشتر میشود که نتایج یک دهه اخیر بررسی شود. تیم آزاد جوانان ایران در سالهای ۲۰۲۱، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ سه بار پیاپی قهرمان جهان شد، سال ۲۰۲۴ نایبقهرمان و سال ۲۰۲۵ هم سوم شد. آخرین بار که ایران روی سکوی تیمی قرار نگرفت، سال ۲۰۱۶ بود که آن دوره نیز چهارم شد.
نتایج رده جوانان برای آینده کشتی ایران نیز اهمیت ویژهای دارد. فاصله سنی و فنی میان جوانان و بزرگسالان، بهخصوص در اوزان سبک، بسیار کم است و تعدادی از ستارههای همین مسابقات همزمان در سطح بزرگسالان هم رقابت میکنند. اتحادیه جهانی کشتی پیش از مسابقات نیز از کیوان قرهداغی، کشتیگیر ایرانیتبار تیم ژاپن، بهعنوان یکی از نفراتی که علاوه بر رقابتهای جوانان جهان، سهمیه حضور در رقابتهای جهانی بزرگسالان امسال را نیز دارد، نام برده بود. آریا یوشیدا، دیگر کشتیگیر ایرانیــژاپنی، هم در ۷۴ کیلوگرم قهرمان جوانان جهان شد.
به همین دلیل، نتایج براتیسلاوا میتواند زنگ خطری برای آینده تیم بزرگسالان ایران باشد. بهخصوص آنکه آمریکا طی سه سال متوالی، قهرمان جوانان جهان شده و ژاپن نیز با سرمایهگذاری بر نسل تازه خود، اکنون بالاتر از ایران قرار گرفته است. روسیه هم با بازگشت رسمی و کسب امتیازهای تیمی، بار دیگر معادلات قدرت در کشتی جهان را تغییر داده و از سوی دیگر سطح فنی کشتیگیران ازبکستان و قزاقستان بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
حتی رسانههای داخلی ایران نیز نتایج تیم کشتی آزاد جوانان را «ناامیدکننده» و زنگ خطری برای آینده این رشته توصیف کردند. از جمله خبرگزاری فارس و ورزش ۳ که با انتقاد از عملکرد فنی و کادر هدایت تیم، به روند نزولی آزادکاران جوان اشاره کردند. بخش اصلی این انتقادها نیز متوجه احسان امینی، دستیار پژمان درستکار و سرمربی کنونی تیم جوانان، است که نخستین تجربه سرمربیگری خود در این رده را پشت سر گذاشت.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این موضوع در کشتی فرنگی نیز دیده شد. ایران که مدافع عنوان قهرمانی جوانان جهان بود، در این رقابتها با ۱۰۹ امتیاز، پس از روسیه ۱۴۲ امتیازی به مقام دوم رسید. اتحادیه جهانی کشتی حتی پیش از آغاز مسابقات نوشته بود بازگشت روسیه و محاسبه امتیازهای این کشور، روسها را به مدعی اصلی گرفتن عنوان قهرمانی از ایران تبدیل میکند؛ پیشبینی که در پایان، محقق شد.
بازگشت روسیه از زاویه دیگری نیز برای مدیریت فدراسیون کشتی ایران اهمیت دارد. طی سالهایی که روسیه پس از حمله نظامی به اوکراین، امکان حضور عادی با تیم رسمی خود در رقابتهای بینالمللی را نداشت، تیمهای ایران چند عنوان قهرمانی جهان کسب کردند و علیرضا دبیر این نتایج را بارها نشانه موفقیت سیاستهای مدیریتی فدراسیون معرفی کرد. اکنون با بازگشت یکی از قدرتهای سنتی کشتی، رقابت دشوارتر شده است و همزمان آمریکا، ژاپن، ازبکستان و قزاقستان نسل تازهای از کشتیگیران باکیفیت را وارد مسابقات کردهاند.
نتایج ضعیف جوانان عملکرد علیرضا دبیر در مدیریت فنی کشتی ایران را هم زیر سوال میبرد. او از سال ۱۳۹۸ و با حمایت چهرههایی مانند محمدباقر قالیباف به ریاست فدراسیون رسید و در سالهای بعد، با اخذ مواضع سیاسی در حمایت از علی خامنهای، سپاه پاسداران و جمهوری اسلامی ایران، روابط نزدیکی با ساختار سیاسی و امنیتی حکومت برقرار کرد. او در اعتراضهای سالهای ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و دیماه ۱۴۰۴ بارها علیه معترضان مواضع تندی گرفت و حتی در انتخابات سال ۱۴۰۲ مجلس به هیأت پنجنفره جریان اصولگرا برای بررسی نامزدهای فهرست تهران راه یافت.
در همین دوره، فدراسیون کشتی علاوه بر سهم گسترده از بودجه وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک، از حمایت مالی نهادهایی مانند مجلس، شهرداری تهران، بانک شهر و مجموعههای حکومتی برخوردار بود.
تمرکز این حمایتها بر کشتی در شرایطی صورت میگیرد که گزارشها نشان میدهد ورزشکاران رشتههای دیگر حتی برای تهیه تجهیزات و هزینه اعزام به مسابقات بینالمللی نیز با مشکل مواجهاند. از جمله خبر تمرین ملیپوشان پرتاب نیزه ایران با «میلگرد»، سنگنوردی المپیکیها با کفش فرسوده یا تمرین ملیپوش اسکیت با اسکیت شکسته که اخبار آنها در یک سال اخیر بازتاب داده شد. در حالی که همزمان، امکانات گستردهای در مجموعه آزادی در اختیار فدراسیون کشتی قرار گرفت و چنان بودجههای هنگفتی به علیرضا دبیر اختصاص یافت که او در خانه کشتی هتل مجهز، مسجد، رستوران و حتی مجموعه بیمارستانی ساخت.
دبیر در سالهای مدیریتش، به دلیل کنار گذاشتن شماری از مربیان و چهرههای باتجربه و سپردن مسئولیتها به افراد نزدیک به خود هم هدف انتقاد قرار گرفته است. اکنون چهارمی تیم آزاد جوانان پس از یک دهه و از دست رفتن قهرمانی فرنگی جوانان در نخستین دورهای که روسیه بار دیگر با قدرت وارد رقابت تیمی شد، آزمونی جدیتر برای ارزیابی این سیاستها است.
کشتی ایران همچنان استعدادهایی مانند سینا خلیلی و ابوالفضل محمدنژاد دارد و دو طلای آنان نشان میدهد ظرفیت انسانی این رشته از میان نرفته، اما مسئله اصلی فاصله روبهافزایش مجموعه تیم با رقبایی است که همزمان در حال تقویت نسل آیندهشاناند.
برای فدراسیونی که از امکانات و حمایت سیاسی و مالی کمسابقه در ورزش ایران برخوردار است، چهارمی جهان پس از ۱۰ سال را دیگر نمیتوان با کمبود بودجه یا امکانات توضیح داد و نتیجه براتیسلاوا بیش از هر چیز، هشداری درباره کیفیت مدیریت فنی و آینده نسلی است که باید بهزودی جای ستارههای کنونی تیم بزرگسالان ایران را بگیرند.
